روز شمار زرتشتی



---
در روز شماری ایران باستان ، سی روز ِهر ماه به ترتیب دارای نامهایی بوده اند و چیزی به نام هفته وجود نداشته است .
--- هر ماه سی روز است که در پایان اسفند ، پنج روز پنجه را داریم که روی هم میشود سیصد و شصدو پنج روز .
--- آنچه در روزشماری بنام کبیسه میباشد ، در زبان پهلوی ، بهیزک گفته میشود که در گاهشماری زرتشتی هر چهار سال با افزوده شدن ساعات و دقایق و ثانیه های زیادی ، روز ششمی به پنج روزپایانی اسفند افزوده میشود که < ا َ وَرداد > نام دارد ، بچم روز زیادی . 
---
هر یک از این نامها دارای معانیی میباشند که بدانها پرداخته خواهد شد .
--- در میان این سی نام ، چهار نام < دی > نام دارند که بچم آفریدگارند و برای باز شناختن این چهار نام از یکدیگر ، به دنباله ی اینها ، نام روز پسین آنها آورده میشود ، برای  نمونه : < دی بآذر و آذر > که روزهای هشتم و نهم میباشند .
--- در کیش زرتشتتی از آنجایی که مردم همواره میبایستی در کارو کوشش باشند ، زین رو روزهای تعطیلی نداریم ، ولی از سال پنجاه و نه ، پنج روز تعطیل برای زرتشتیان در کار آموزش و پرورش در نظر گرفته شده است ، که بدینگونه اند :

روز خورداد از ماه فروردین : زادروز اشو زرتشت
روز فروردین از ماه فروردین : بزرگداشت درگذشتگان
روز مهر از ماه مهر : جشن مهرگان
روز خور - خیر - از ماه دی : درگذشت اشو زرتشت
روز مهر از ماه بهمن : جشن سده
که نام فارسی این روزها در روزشمار با
رنگ دیگری آورده شده است .
--- دیگر نامهای فارسی در روزشمار که با
رنگ دیگری آمده ، روزهای خاص دیگری  در کیش زرتشتی اند که در بخش جشنها و آیین ها بدانها پرداخته شده است .
--- در آنجا هایی که هر دو نامها و شماره روز با
رنگ دیگری آمده است ، برخی روزهای تعطیل همگانی میباشند ، نه همگی آنها .


نامهای روز شمار زرتشتی   :


یکم: اورمزد ، oormazd  : اهورا مزدا ، هستی بخش ِ بزرگ ِ دانا
دوم: بهمن - وَهمَن - ، Vahman : پندار نیک
سوم: اَردیبهشت ، Ardibehesht  : بهترین راستی و درستی و پاکی
چهارم: شهریور ، Shahrivar  : شهر و شهریاری جاودان
پنجم: س ِپَندار َمز ، Sepan daar maz  : فروتنی و مهر پاک
ششم: خورداد ، Khoordaad  :  رسایی و کمال
هفتم: اَمُرداد ، Amordaad : بی مرگی و جاودانگی
هشتم: دی بآذر ، Dey be Aazar : آفریدگار
نهم: آذر ، Aazar : آتش ، فروغ
دهم: آبان ، Aabaan : آبها ، هنگام آب
یازدهم: خور - خیر - ، Khoor : هور ، خورشید
دوازدهم: ماه ، Maah : ماه
سیزدهم: تیر ،  Tir : ستاره ی تیر ، ایزد باران
چهاردهم : گوش - گئوش - ،  Goosh : نگاهبان جانوران ، روان نخستین جاندار
پانزدهم : دِی بمهر ، Dey be Mehr : آفریدگار
شانزدهم : مهر ،  Mehr : دوستی و مهر
هفدهم : سروش - سرئوش - ، Soroosh : فرمانبرداری از ایزد
هجدهم : رَشن ، Rashn : دادگری
نوزدهم : فروردین ، Farvardin : فرورهر ، روح فزاینده
بیستم : َوَرهرام ، Varahraam : ایزد پیروزی
بیست ویکم : رام - رامَن - ، Raam : سازش ، آسایش و خوشی
بیست ودوم : باد ، Baad : باد
بیست وسوم : دی بدین ، Dey be Din : آفریدگار
بیست وچهارم : دین ، Din : کیش و آیین ، وجدان و حس روحانی و ایزدی انسان
بیست وپنجم : اَرد ، Ard : خوشبختی ، دارایی و خواسته
بیست وششم : اشتاد - اَرشتاد -، Ashtaad : ایزد نگهبان راستی و داد
بیست وهفتم : آسمان ، Aasemaan : آسمان
بیست وهشتم : زامیاد ، Zaamyaad  : زمین
بیست ونهم
:  مانتره سِپند ، Maantra Sepand : گفتار نیک
سی ام
: انارام ، Anaaraam : فروغ و روشنایی بی پایان


 نامهای پنج روز پایانی سال :


این پنج نامی که ما در پایان سال داریم و به نام پنجه شناخته شده اند ، هر یک به ترتیب نام بخش های پنج گانه ی گاتا ها یا همان سروده های خود اشو زرتشت میباشند که بدین گونه اند :

یکم : اَهنَوَد گات ،  Ahnavad gaat  
دوم
: اُشتود گات  ،  Oshtovad gaat 

سوم : سِپَنتمََد گات  ،  Sepantamad gaat  

چهارم : وُهوخَشترَه گات  ،  Vohookhashtra gaat
پنجم : وَهِشتواَش گات   ،   Vheshtoash gaat 
 


نمونه ای از روز شمار زرتشتی : سال سه هزار و هفتصد و چهل و دو زرتشتی (1383)


مهر

 

فروردین
 

آبان

 

اردیبهشت
 

آذر

 

خورداد
 

دی

 

تیر
 

بهمن

 

اَ مرداد
 

اسفند

 

شهریور